Poświąteczna depresja, Blue Monday i Holiday Blues - czyli nagły smutek po świętach

Depresja po świętach 2023

2023-12-25 (ostatnia aktualizacja: 2023-12-26)
Święta, święta i ... smutek. Pewnie znasz już pojęcie Blue Monday, czy poświąteczna depresja. W tym artykule postaram się pomóc Ci znaleźć przyczynę i rozwiązanie spadku samopoczucia.

Czym jest Blue Monday i czy naprawdę istnieje? Jak się ma do poświątecznej depresji?

Blue Monday, czyli Najbardziej Depresyjny Dzień w Roku wypada na ogół w trzeci poniedziałek roku. Blue Monday to pojęcie ukute przez nieistniejącą już brytyjską agencję turystyczną SkyTravel. Pojęcie to zostało odrzucone przez naukowców, jako pseudonauka bez żadnych podstaw, ale zostało tak spopularyzowane, że do dziś powołuje się na nie wiele mediów. 

Kiedy wypada Blue Monday w 2024?

SkyTravel i Cliff Arnall (naukowiec podpisany pod publikacją) obliczyli że Blue Monday wypada w trzeci poniedziałek roku na podstawie skonstruowanego samodzielnie wzoru, który podajemy poniżej. Czyli w 2024 roku, Blue Monday wypada 15 stycznia (15.01.2024).

Blue Monday i depresja poświąteczna - wzórWzór na depresyjność dnia roku. Według Cliffa Arnalla, najniższy wynik wychodzi dla 3 tygodnia stycznia.


Jak można zauważyć, równanie bierze pod uwagę pogodę, zatem trzeci poniedziałek roku może być Blue Monday tylko na północnej półkuli ziemi. W równaniu nie są wskazane żadne jednostki. Nie jest poparte żadnymi statystykami - o ile wiele badań dowiodło, że niedziela i poniedziałek to dni tygodnia o największej liczbie samobójstw (być może dlatego, że symbolizują nowy, świeży początek), to nie ma konsensusu na temat konkretnych dat - niektóre badania twierdzą że to wrzesień, inne że listopad lub grudzień (lub noc Sylwestrowa). Raczej rzadko statystyki opowiadają się za połową, czy 3/4 stycznia.

Jak powstało pojęcie Blue Monday?

W 2005 roku, SkyTravel ogłosiło na konferencji prasowej że skonstruowało '"równanie" na "depresyjność" dnia i obliczyło że najbardziej depresyjny dzień w roku wypada w trzeci poniedziałek roku. Publikacja ta została podpisana przez Cliffa Arnallego z Cardiff University, które później starało się zdystansować od Cliffa twierdząc, że w momencie publikacji już nie pracował na uczelnii. Jak raportował Ben Goldrace, dziennikarz Guardiana - SkyTravel oferowało pokaźne sumy naukowcom, którzy zgodzili się podpisać się pod publikacją.

Co ciekawe, w tym samym roku, na zlecenie Wall's Ice Cream (czyli brytyjskiej wersji Algidy), Cliff ogłosił najszczęśliwszy dzień w roku - 24 czerwca w 2005, 23 czerwca w 2008, 20 czerwca w 2009 i 18 czerwca w 2010.

Ja już naprawdę nie mam siły - czyli prawdziwa poświąteczna depresja 

Poświąteczna depresja, czyli reakcja gorszym humorem na święta lub ich koniec może jednak być dla wielu osób objawem zamiatanego pod dywan długofalowego bólu lub lęków. Poniżej przedstawiam kilka zapalników (ang. trigger), które mogą wywołać poświąteczną depresję oraz podaję przykładowe  przyczyny, które mogą za nimi stać. Mam nadzieję, że pomoże Ci to znaleźć swoją przyczynę i rozpracować ją z terapeutą.

Powrót do szarej rzeczywistości => poświąteczna depresja?

Koniec sielanki przypomina o obowiązkach. Jeśli nie znosisz swojej pracy to koniec świąt nie jest dla Ciebie łatwy (tak samo zresztą jak koniec weekendu). Tutaj poza pomocą psychologa zalecamy też zwrócić się do coacha. Coach poza przepracowaniem nastawienia do życia może też pomóc pokierować ścieżką kariery na bardziej zadowalające tory.

Zbyt wysokie wydatki, a poświąteczna depresja

Wielu z nas, a zwłaszcza Ci którzy musieli zapłacić za barszcz, choinkę i prezenty świąteczne może czuć się trochę przygniecionymi trudami dorosłej rzeczywistości. Zbyt wysokie wydatki mogą być jednym z czynników, które przyczyniają się do poświątecznej depresji. Święta Bożego Narodzenia często wiążą się z wydatkami na prezenty, dekoracje, jedzenie i inne dodatkowe koszty. W miarę jak święta odchodzą w przeszłość, wielu ludzi może poczuć presję finansową i niepokój związaną z koniecznością spłaty rachunków. Oto kilka kwestii, które warto rozważyć, aby lepiej zrozumieć, dlaczego zbyt wysokie wydatki mogą wpływać na poświąteczną depresję:

  • Presja społeczna: Często święta Bożego Narodzenia są określane jako czas miłości i obdarowywania. Wprowadza to presję na ludzi, aby dawali drogie prezenty swoim bliskim. Jeśli ktoś ma ograniczony budżet, może czuć się winny.
  • Nadmierna konsumpcja: Święta często skupiają się na nadmiernym jedzeniu, picu i kupowaniu. Dla niektórych osób nadmierny konsumpcjonizm może prowadzić do uczucia winy, a nawet do fizycznego i emocjonalnego przeciążenia.
  • Niewłaściwe wydatki: Ludzie często wydają pieniądze na rzeczy, które nie są im naprawdę potrzebne. Zakupy impulsywne i nieprzemyślane wydatki mogą prowadzić do problemów finansowych po świętach.
  • Stres związany z długami: Jeśli ktoś finansuje swoje świąteczne wydatki kredytami lub pożyczkami, może to prowadzić do stresu związanego z zadłużeniem. Spłacanie długów po świętach może być trudne i wpływać na ogólną stabilność finansową.

Jeśli odczuwasz poświąteczną depresję związana z wydatkami, istnieje kilka kroków, które możesz podjąć, aby sobie pomóc:

  • Budżetowanie: Sporządź szczegółowy budżet i zastanów się, ile możesz sobie pozwolić na świąteczne wydatki. Staraj się trzymać się tego budżetu i unikaj impulsywnych zakupów.
  • Oszczędzanie: Rozważ rozpoczęcie oszczędzania na święta już wcześniej w roku. Dzięki temu będziesz miał/a większą kontrolę nad swoimi wydatkami.
  • Komunikacja: Rozmawiaj z rodziną i przyjaciółmi o swoich ograniczeniach finansowych. Nie krępuj się prosić o pomoc lub zaproponować alternatywne pomysły na obdarowywanie się nawzajem.
  • Zrozumienie priorytetów: Przemyśl, co jest dla ciebie najważniejsze podczas świąt. Często chodzi o spędzenie czasu z bliskimi i wyrażenie im miłości, a nie o drogie prezenty.
  • Wsparcie psychologiczne: Jeśli wydaje się, że stres finansowy wpływa na twoje samopoczucie, rozważ skonsultowanie się z terapeutą, który może pomóc ci radzić sobie z emocjonalnymi aspektami sytuacji.


Presja rodzinna może również wywołać poświąteczną depresję

Kto z nas nie usłyszał niedelikatnych pytań przy świątecznym stole? Spotykają się tam często prawie zupełnie obce osoby, związane tylko genami i spotykające się nawet rzadziej niż raz w roku. Stąd nie jest dziwnym, że nie wiedząc o wrażliwych punktach krewnych i jednocześnie czując się uprawnionym przez więzy rodzinne do pełnej wiedzy, członkowie rodziny często stawiają wścibskie i niemiłe pytania oraz komentarze. Oto dlaczego rodzinne święta mogą być stresujące:

  • Ciekawskość: Podczas świątecznych spotkań rodzina często zadaje osobiste pytania, takie jak "Kiedy wreszcie się pobierzecie?" lub "Kiedy dzieci?". 
  • Porównywanie się do innych: W trakcie spotkań rodzinnych często porównujemy się do innych członków rodziny, szczególnie jeśli chodzi o osiągnięcia życiowe, karierę czy życie osobiste. Może to wywoływać poczucie "jestem gorszy".
  • Nieporozumienia i konflikty: Spotkania rodzinne mogą być miejscem, gdzie wybuchają niespodziewane konflikty lub nieporozumienia. To może prowadzić do napięć i stresu. Często kłótnie takie wybuchają na tle politycznym.
  • Presja na pełne zaangażowanie: Niektórzy ludzie oczekują, że podczas świąt będziemy angażować się w rodzinne tradycje i obchody w określony sposób. To może wprowadzać presję na spełnienie tych oczekiwań.

Aby radzić sobie z presją rodziną i unikać poświątecznej depresji, warto pamiętać o kilku ważnych rzeczach:

  • Granice osobiste: Nie krępuj się wyznaczać granic i mówić, kiedy pewne pytania lub tematy są dla ciebie niekomfortowe. Możesz delikatnie, ale stanowczo zwrócić uwagę, że nie chcesz rozmawiać o pewnych sprawach.
  • Zrozumienie i akceptacja: Staraj się zrozumieć, że inni członkowie rodziny mogą też mieć swoje własne troski i obawy. Wykazuj empatię i staraj się być wsparciem dla siebie nawzajem.
  • Komunikacja: Rozmawiaj otwarcie z rodziną o swoich uczuciach i oczekiwaniach. Dobrze jest wyrazić swoje potrzeby i wysłuchać potrzeb innych.

Presja rodzinna może być trudna do uniknięcia, ale stosując zdrowe strategie radzenia sobie z nią, możemy minimalizować jej wpływ na nasze samopoczucie po świętach.

Poświąteczna depresja często bywa związana z problemami w związku

Zwłaszcza wśród młodszych osób i krótszych związków, święta często wiążą się z zadawaniem sobie pytań dotyczących celu w związku. Jest to bezpośrednio związane z aspektem opisanym w punkcie wyżej - młode związki czują się zmuszone decydować kto jest dla nich rodziną, a kto nie, bo niestety w społeczeństwie istnieje jasna zasada, że święta się spędza z rodziną. Zatem w głowach partnerów i partnerek pojawiają się często trudne pytania:

  1. Czy powinniśmy spędzić te święta razem, czy ze swoją genetyczną rodziną? Co jeśli rodzina się obrazi?
  2. Czy powinienem/powinnam poznać swoją dziewczynę / chłopaka z rodziną (lub samymi rodzicami)?
  3. Czy ten związek jest długofalowy?

Lub co gorsza:

  1. Czemu on / ona nie chce mnie poznać ze swoimi rodzicami, podczas gdy już dawno poznał / poznała moich?
  2. Czy mój chłopak mnie traktuje poważnie, czy jestem dla niego tylko przelotną przygodą jak wszystkie poprzednie, skoro nie chce mnie poznać ze swoimi rodzicami?
  3. Czy nie chce mnie poznawać z rodzicami, bo zostawia sobie opcję łatwego rozstania bez konieczności odpowiadania na pytania takie jak: "Co się stało z Z? Tak ją lubiliśmy"?
  4. Czy on mnie w ogóle lubi? Czemu wysyła mi mieszane sygnały? Czy zamierza ze mną wkrótce zerwać jak z wszystkimi poprzednimi dziewczynami?

Wszystkie z powyższych mogą powodować stres i smutek. Jeśli tak też jest w Twoim przypadku to postaraj się porozmawiać z dziewczyną / chłopakiem na ten temat. Aby dobrze zrozumieć motywy swojego partnera, czy partnerki przede wszystkim dobrze zakomunikuj swój ból - dzięki temu będą chętniejsi wytłumaczyć Ci swój punkt widzenia. Być może wcale nie jest on powodowany tymi wszystkimi czarnymi scenariuszami, które sobie wyobrażasz - być może jest to jakaś trauma, o której nie wiesz i którą trudno im przepracować. Jeśli zaś tak nie jest, jeśli Twoje przypuszczenia są zgodne z prawdą to przynajmniej będzie Ci łatwiej podjąć decyzję o zakończeniu stosunków.

FAQ - często zadawane pytania

O co chodzi z Blue Monday?

Blue Monday to Najbardziej Depresyjny Dzień w Roku - trzeci poniedziałek stycznia. Nie jest jednak potwierdzony statystycznie, został uznany za pseudonaukę.

Co to jest Blue Monday 2024?

Blue Monday w 2024 roku wypada 15 stycznia. Jest to zwyczajowo Najbardziej Depresyjny Dzień w Roku, ale nie jest to w żaden sposób udowodnione. Został uznany za pseudonaukę.

Dlaczego niebieski poniedziałek?

Nazwa Niebieski Poniedziałek pochodzi od angielskiego Blue Monday. Po angielsku Blue oznacza też Smutny - zatem lepszym tłumaczeniem byłby Smutny Poniedziałek.

Czy dziś jest Blue Monday?

Blue Monday w 2024 roku wypada 15 stycznia.

Skąd się wziął Blue Monday?

Blue Monday to akcja marketingowa zorganizowana przez nieistniejącą już agencję turystyczną SkyTravel. Na podstawie pseudonaukowego wzoru obliczyli najbardziej depresyjny dzień w roku. Zapłacili oni naukowcowi, który zgodził się na podpisanie się pod pracą (Cliff Arnall) i opublikowali ją na konferencji prasowej.

zdjęcie Piotr Kowalczyk autora postu o Poświąteczna depresja
Piotr Kowalczyk
Psycholog
Doświadczenie w psychologii zdobywałem w Niemczech (5 lat) i w Polsce (22 lata). Chcę dobrze poznać pacjenta - skupiamy się na tym aby dotrzeć do jego problemów w sposób, który nie wyrządzi mu/jej szkody.

Znajdź dopasowanego terapeutę

Nasz chatbot AI dopasuje Ci terapeutę, który upora się z poświąteczną depresją!
Znajdź terapeutę
Czytaj więcej: