Bulimia i anoreksja – jak zwalczać zaburzenia odżywiania?

Skąd się biorą zaburzenia odżywiania? Przyczyny i mechanizmy

Zaburzenia odżywiania najczęściej obserwuje się wśród nastolatków, u których wskutek okresu dojrzewania następują zmiany w wyglądzie i przemiany hormonalne. Szybki przyrost masy ciała, zmiana proporcji sylwetki oraz osiągnięcie dojrzałości płciowej to nierzadko stresujący okres w życiu młodych ludzi. Z powodu nadmiernej koncentracji na własnym wyglądzie, nastolatkowie często stosują różnorodne metody odchudzania, często niewłaściwe, jakimi są głodówki, restrykcyjna dieta, leki przeczyszczające, wywoływanie wymiotów czy wyczerpujące ćwiczenia fizyczne.

Szacuje się, że ponad połowa nastolatków jest niezadowolona ze swojego wyglądu, a 1/3 jeszcze niepełnoletnich Polaków próbuje się odchudzić stosując różne, nierzadko drastyczne metody. Co więcej, młodzież w wieku 11-15 lat postrzega swoją masę ciała w sposób nieadekwatny do rzeczywistości: uważa się za zbyt grubych, co jednak nie ma potwierdzenia we wskaźnikach BMI.

Przyczyn występowania zaburzeń odżywiania może być wiele. Wskazuje się:

• cechy indywidualne jednostki (podatność na krytykę, niska samoocena, chęć spełnienia oczekiwań rodziców bądź nauczycieli);
• czynniki biologiczne (predyspozycje genetyczne, wrodzone uszkodzenie ośrodków regulujących poczucie głodu, obecność chorób afektywnych, szczególnie depresji);
• czynniki rodzinne (nadopiekuńczość, unikanie konfrontacji i nierozwiązywanie konfliktów bądź burzliwe podchodzenie do nich);
• presję społeczeństwa (tendencje w modzie, promowanie szczupłej sylwetki jako idealnej).

Warto wiedzieć, że żadne z tych czynników nie powodują zaburzeń, gdy występują pojedynczo.

Bulimia i anoreksja – czym są te zaburzenia?

Do najczęstszych zaburzeń odżywiania zaliczane są bulimia i anoreksja. Obydwie te choroby powodują ogromne spustoszenia w organizmie i mogą być realną przyczyną zagrożenia zdrowia, a nawet życia. 

Bulimia co to za zaburzenie?

Bulimią określa się żarłoczność psychiczną. To zaburzenie charakteryzuje się niekontrolowanym spożywaniem bardzo dużych ilości jedzenia w niewielkich odstępach czasowych i stosowaniem radykalnych sposobów zwalczania skutków nadmiernego objadania się. Należą do nich prowokowanie wymiotów bądź stosowanie środków przeczyszczających. 

Bulimia objawy

Chory cały czas myśli o jedzeniu i zupełnie tego nie kontroluje. Natomiast po zjedzonym posiłku, wskutek wyrzutów sumienia, natychmiast prowokuje wymioty. Prócz tego, zmagający się z chorobą bulimia, objawy, jakich może doświadczyć, to łamliwe paznokcie, uczucie zmęczenia, zmiany nastroju, drgawki i skurcze mięśni, a także problemy z sercem i jelitami.

Na bulimię najczęściej zapadają osoby między 15. a 24. rokiem życia.

Obok bulimii groźnym zaburzeniem odżywiania jest anoreksja.

Co to jest anoreksja?

Inaczej mówiąc jest to jadłowstręt psychiczny. Osoba zmagająca się z anoreksją nadmiernie skupia się na utrzymaniu masy swojego ciała na jak najniższym poziomie podejmując w tym celu drastyczne środki: intensywne ćwiczenia fizyczne i/lub spożywanie bardzo małych posiłków. Zniekształcony obraz swojego ciała, przekonania o zbyt dużej wadze (nawet przy niedowadze) to typowe przesłanki świadczące o anoreksji.

Anoreksja objawy a skutki

Takie błędne myślenie skutkuje niedoborem potrzebnych składników w organizmie, co stanowi zagrożenie dla zdrowia, także psychicznego. Wiedząc, co to jest anoreksja, i podejrzewając ją u siebie czy drugiej osoby, inne zaobserwowane symptomy, jak zatrzymanie miesiączkowania, wypadanie włosów, suchość skóry czy trudności z koncentracją, układają się w całość tej choroby.

Przy zaburzeniu, jakim jest anoreksja, objawy nie mogą być bagatelizowane, gdyż w skrajnych przypadkach anoreksja może być przyczyną śmierci.

Bulimia i anoreksja – podobieństwa i różnice

Głównym podobieństwem łączącym oba te zaburzenia odżywiania jest przeświadczenie o zbyt dużej masie ciała. Prowadzi to do podejmowania ekstremalnych działań celem pozbycia się kolejnych kilogramów.

Jakie różnice zauważa się między anoreksją a bulimią?

• osoba cierpiąca na anoreksję systematycznie traci wagę – przy bulimii występują wahania wagi;
• anorektyk skrupulatnie weryfikuje porcje jedzenia – zmagający się z bulimią traci kontrolę nad tym, kiedy i co je;
• osoba chora na anoreksję ma cechy perfekcjonisty – cierpiący na bulimię jest impulsywny i niestabilny emocjonalnie.

Obydwie choroby rozwijają się stopniowo i na początku trudno je rozpoznać – anoreksja i bulimia objawy dają dość późno. Dodatkowo, osoba chora często nieświadomie stara się ukryć symptomy zaburzenia.

Jakie istnieją inne zagrożenia zaburzenia odżywiania?

Bulimia i anoreksja to nie jedyne występujące zaburzenia odżywiania. Można wyróżnić jeszcze kilka specyficznych, mniej znanych zaburzeń. Są nimi:

• ortoreksja – mania kontrolowania jakości spożywanego jedzenia, ze szczególnym zwróceniem uwagi na zdrowe i właściwe produkty, które pozwalają na prowadzenie zdrowego trybu życia;
• zespół nocnego jedzenia – niekontrolowane objadanie się nocą, brak apetytu rano, rezygnacja ze śniadań, a w konsekwencji wzmożony apetyt w godzinach popołudniowych i zaburzenia snu;
• pica – spożywanie substancji niejadalnych, jak piasek, gips, farba, włosy, ziemia; najczęściej występuje wraz z innymi zaburzeniami rozwojowymi (np. autyzmem).

Każdy z powyższych objawów są przesłanką do konsultacji ze specjalistą i podjęcia leczenia.

Jak leczyć zaburzenia odżywiania?

Nie da się zaprzeczyć temu, że bulimia i anoreksja, jak i każde inne poważne zaburzenie odżywiania, wymaga konsultacji z lekarzem – psychiatrą bądź lekarzem pierwszego kontaktu. Leczenie jest zazwyczaj złożonym procesem, w którym bierze udział kilkoro specjalistów, m.in. dietetyk, psychiatra, czasem także psychoterapeuta.

Sposoby leczenia

Lekarz dobiera metodę leczenia indywidualnie – w zależności od rodzaju zaburzenia i jego stopnia nasilenia. Istnieją 3 główne drogi powrotu do równowagi w odżywianiu: psychoterapia, farmakoterapia lub leczenie szpitalne. Niekiedy metody te są ze sobą przeplatane, aby mogły przynieść jak najlepsze efekty.

Bulimia leczenie farmakologiczne

Trzeba wiedzieć, że w przypadku zaburzenia odżywiania, jakim jest bulimia leczenie farmakologiczne jest uzupełnieniem psychoterapii. Bulimii nie da się wyleczyć tylko i wyłącznie lekami, bez wsparcia terapeutycznego. Lekarz diagnozujący bulimię najczęściej przepisuje leki antydepresyjne lub leki nowej generacji. Wskazuje się także na stosowanie fluoksetyny, która zmniejsza łaknienie. Jednakże wszelkie przyjmowanie leków musi odbywać się pod stałą kontrolą specjalisty.

Anoreksja leczenie farmakologiczne

Tak jak w przypadku bulimii, anoreksja leczenie farmakologiczne stanowi uzupełnienie psychoterapii. Także tutaj nie ma typowych leków na wyleczenie anoreksji – stosuje się głównie środki przeciwdepresyjne. Farmakoterapia musi być ściśle kontrolowana przez lekarza.

Bulimia i anoreksja leczenie szpitalne

Kiedy inne formy leczenia nie przynoszą skutków, bulimia i anoreksja leczenie szpitalne to ostateczne rozwiązanie, aby zwalczyć chorobę. Podejmuje się je w sytuacji, kiedy stan zdrowia fizycznego i psychicznego u chorego zagraża jego życiu. W szpitalu najczęściej łączy się psychoterapię oraz leczenie farmakologiczne. Już sam pobyt chorego na oddziale psychiatrycznym jest dużym stresem, jednak w skrajnych przypadkach to jedyna opcja na ocalenie życia osoby borykającej się z anoreksją czy bulimią i wyprowadzenia z choroby. Ponadto, po wyjściu ze szpitala trzeba pamiętać o już samodzielnym kontrolowaniu jedzenia, aby zaburzenia nie powróciły. Często po wyjściu ze szpitala kontynuowane jest leczenie farmakologiczne, które było podejmowane na oddziale.

Psychoterapia: jak wygląda?

Najskuteczniejszą metodą w walce o powrót do normalności w planowaniu i spożywaniu posiłków oraz wyjściu z zaburzeń odżywiania jest psychoterapia. Może ona być połączona z farmakoterapią, aby zwiększyć efekty pracy, jednak ostatecznie metody leczenia dobiera psychoterapeuta. Dzięki temu stopniowo zostają wyeliminowane szkodliwe nawyki zaburzające tryb życia i odżywiania, a stan psychiczny chorego sukcesywnie poprawia się.

Borykając się z zaburzeniami, jakimi są anoreksja czy bulimia co to spowoduje, że podejmiesz leczenie? Przede wszystkim uzyskasz na nowo kontrolę nad prawidłowym rytmem i zdrowym trybem życia. Terapeuta nie staje się kontrolerem, ale pomaga zrozumieć zaburzenie i dotrzeć do jego źródeł. Wspiera w poznaniu własnej tożsamości i poczuciu własnej wartości, co jest kluczowe, aby wyjść z omawianych zaburzeń i cieszyć się równowagą i harmonią życiową. 

FAQ - często zadawane pytania

Jak pomóc osobie która ma zaburzenia odżywiania?

Aby pomóc osobie, która ma zaburzenia odżywiania słuchaj i pozwalaj tej osobie na emocje. Umacniaj w osobie z zaburzeniami odżywiania poczucie wartości nieoparte na wyglądzie. Jeśli jecie wspólnie posiłki - nie zwracaj uwagi na to ile i co je ani (tym bardziej) na jej wygląd. Doceniaj jej starania i dotychczasowy wysiłek. Dowiedz się jak najwięcej na temat jej zaburzenia odżywiania.

Czy bulimia i anoreksja to choroby psychiczne?

Tak, bulimia i anoreksja są zaburzeniami odżywiania a zaburzenia odżywiania to są choroby psychiczne.