Otępienie - nie daj się zaskoczyć! Dowiedz się, jak chronić swój mózg

Jakie są najczęstsze rodzaje otępień i jak się je leczy?

2023-01-07 (ostatnia aktualizacja: 2023-09-07)
Otępienie - przyczyny, objawy, diagnostyka i skuteczne sposoby leczenia.

Otępienie

Otępienie to zespół objawów, który charakteryzuje się stopniowym pogorszeniem funkcji poznawczych (np. pamięci, myślenia, mowy), a także zaburzeniami zachowania i emocji. Otępienia mogą być spowodowane przez różne choroby lub urazy, takie jak np. choroba Alzheimera, udar mózgu, choroby naczyniowe mózgu, nadużywanie alkoholu. Otępienia są często postępujące i mogą prowadzić do stopniowej utraty samodzielności i niezdolności do wykonywania codziennych czynności. Leczenie otępień może obejmować leki, terapie farmakologiczne i rehabilitację, a także opiekę psychologiczną i emocjonalną.

Przyczyny Otępień

  • Choroba Alzheimer'a: jest to najczęstsza przyczyna otępień u osób w wieku powyżej 60 lat. Choroba ta prowadzi do stopniowego zanikania komórek mózgowych, co prowadzi do zaburzeń pamięci i funkcji poznawczych.
  • Udar mózgu: udar mózgu, czyli nagły zespół objawów spowodowany niedokrwieniem lub pęknięciem tętnic mózgu, może prowadzić do trwałych zaburzeń funkcji poznawczych i zachowania.
  • Choroby naczyniowe mózgu: choroby naczyniowe mózgu, takie jak miażdżyca tętnic mózgu, mogą prowadzić do niedokrwienia lub uszkodzenia mózgu, co może prowadzić do otępień.
  • Choroby metaboliczne: choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca, choroba Wilsona, choroba Leśniowskiego-Crohna, mogą prowadzić do uszkodzenia mózgu i objawów otępiennych.
  • Nadużywanie alkoholu: nadużywanie alkoholu przez długi okres czasu może prowadzić do uszkodzenia mózgu i objawów otępiennych.
  • Inne przyczyny: otępienia mogą być także spowodowane przez urazy głowy, choroby tarczycy, niedobory witamin i minerałów, a także niektóre leki - leki przeciwbólowe, leki przeciwpadaczkowe, leki stosowane w chemioterapii, mogą powodować objawy otępiennych.

Objawy kliniczne

Objawy kliniczne otępień różnią się w zależności od rodzaju otępienia i przyczyny. Ważne jest, aby ustalić najwcześniejsze objawy, czas trwania objawów oraz szybkość narastania. Oto kilka najczęściej występujących objawów otępień:

  • Zaburzenia pamięci: osoby z otępieniem mogą mieć trudności z zapamiętaniem wydarzeń, imion, dat, miejsc itp. Mogą także mieć trudności z rozpoznawaniem znajomych osób i miejsc.
  • Trudności z mówieniem i czytaniem: osoby z otępieniem mogą mieć trudności z formułowaniem wypowiedzi lub z rozumieniem mowy innych osób. Mogą także mieć trudności z czytaniem i pisaniem.
  • Brak koordynacji ruchowej: osoby z otępieniem mogą mieć trudności z chodzeniem, utrzymaniem równowagi i wykonywaniem prostych czynności ruchowych, takich jak ubranie się czy mycie zębów.
  • Zaburzenia orientacji: osoby z otępieniem mogą mieć trudności z orientacją w miejscu i czasie, mogą np. nie wiedzieć, gdzie się znajdują, jaki jest dzień tygodnia czy rok.
  • Zaburzenia zachowania: agresja, depresja, lęk,
  • Trudności w wykonywaniu codziennych czynności: osoby z otępieniem mogą mieć trudności z wykonywaniem prostych codziennych czynności, takich jak gotowanie, pranie, sprzątanie itp.
  • Trudności w kontaktach społecznych: osoby z otępieniem mogą mieć trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu kontaktów społecznych.
  • Zaburzenia poczucia tożsamości: osoby z otępieniem mogą np. nie wiedzieć, kim są lub z jakiej rodziny pochodzą.

Badania pomocnicze

Diagnostyka otępień obejmuje szereg badań i procedur, które służą do ustalenia przyczyny otępienia i zalecenia odpowiedniego leczenia. Przede wszystkim opiera się na wywiadzie z chorym i jego bliskimi. Lekarz przeprowadza wywiad z chorym i jego bliskimi, aby uzyskać informacje na temat objawów, historii choroby i czynników ryzyka. Badanie neurologiczne może wskazać wiele informacji na temat etiologii zaburzeń. Lekarz przeprowadza badanie neurologiczne, które polega na ocenie funkcji ruchowych, czucia, odruchów, reakcji oczu na światło, pamięci, orientacji i funkcji poznawczych. Badanie obrazowe jest konieczne u każdej osoby, która doświadcza objawów otępienia - tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Przydatne jest także EEG, nakłucie lędźwiowe, badanie genetyczne.

Otępienie jako objaw w innych chorobach

Otępienie jest ważnym objawem w chorobach neurologicznych takich jak choroba Parkinsona, Choroba Huntingtona, Postępujące porażenie nadjądrowe, Choroba neuronu ruchowego.

Otępienie rzekome to depresja u osób w wieku starczym, która swoimi objawami naśladuje choroby otępienne.

Otępienie może być także wynikiem zapalenia naczyń w chorobach takich jak: wieloguzkowe zapalenie naczyń, toczeń rumieniowaty układowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, mikroangiopatie zakrzepowe.

Otępienie, a majaczenie

Otępienie i majaczenie to dwa różne zaburzenia mózgu, które mogą mieć podobne objawy, ale różnią się przyczynami i sposobami leczenia.

Znajdź najlepszego terapeutę dla siebie!

Rozwiąż test diagnostyczny, a my znajdziemy Ci terapeutę specjalizującego się w Twoich zaburzeniach.

Rozwiąż test diagnostyczny
Poznaj swoje zaburzenia i problemy
My sprawdzimy, którzy terapeuci są najlepiej oceniani w leczeniu Twoich zaburzeń
Terapeuta, który Cię zrozumie i szybciej (oraz na dłużej) pomoże Ci uporać się z Twoimi problemami!
Otępienie Zdiagnozuj się i znajdź terapeutę!

Otępienie to stopniowa utrata funkcji poznawczych, takich jak pamięć, myślenie i orientacja.Otępienie jest postępujące i nieodwracalne, a leczenie polega na opóźnieniu postępu choroby i złagodzeniu objawów.

Majaczenie to ostry stan, w którym osoba doświadcza zaburzeń świadomości, myślenia i zachowania. Może być spowodowane chorobami, takimi jak udar mózgu lub zatrucie substancjami, a także stanami emocjonalnymi, takimi jak lęk lub depresja. Majaczenie jest stanem przejściowym i może ustąpić po leczeniu choroby podstawowej lub wyeliminowaniu czynnika prowokującego.

Profilaktyka Otępień

Istnieje wiele sposobów, które mogą pomóc zapobiegać rozwojowi otępienia lub spowolnienie jego postępu. Oto kilka prostych kroków, które możesz podjąć, aby chronić swój mózg:

  • Uprawiaj regularnie aktywność fizyczną - badania wskazują, że aktywność fizyczna może pomóc zapobiegać otępieniu.

  • Zadbaj o dietę - dieta bogata w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i nienasycone kwasy tłuszczowe może pomóc w ochronie mózgu.

  • Unikaj używek - palenie tytoniu i nadmierne spożycie alkoholu mogą zwiększać ryzyko rozwoju otępienia.

  • Dbaj o zdrowie psychiczne - stres i depresja mogą prowadzić do uszkodzenia mózgu, dlatego ważne jest, aby dbać o swoje zdrowie psychiczne.

  • Uprawiaj aktywności poznawcze - angażowanie się w różnego rodzaju aktywności poznawcze, takie jak czytanie, rozwiązywanie łamigłówek lub gra w gry logiczne, może pomóc w ochronie mózgu.

Leczenie otępień

Wszystkie przyczyny otępień należy leczyć. Niektóre z nich są odwracalne, w innych natomiast ważne jest, aby zahamować postęp choroby. Jeśli otępienie jest spowodowane chorobą podstawową, taką jak choroba Alzheimera lub choroba naczyniowa mózgu, leczenie może obejmować leki, takie jak cholinesterazy i glikoproteiny N-acetyloglikanilidowe, które mogą opóźnić postęp choroby. 

Leczenie objawów otępień może obejmować leki przeciwpsychotyczne, leki przeciwdepresyjne i leki przeciwlękowe, a także leki nasenne i leki przeciwdziałające agresji. Rehabilitacja może pomóc chorym w odzyskaniu lub poprawie funkcji poznawczych i ruchowych. Może ona obejmować terapie zajęciowe, terapie ruchowe i terapie psychologiczne. 

Opieka nad chorym może obejmować pomoc ze strony rodziny lub opiekę zawodową, taką jak opieka w domu lub w ośrodku opieki dziennej. Dla rodzin chorych na otępienia ważne jest wsparcie emocjonalne i pomoc w radzeniu sobie z trudnościami związanymi z opieką nad chorym. Wsparcie to może obejmować grupy wsparcia dla rodzin chorych na otępienia lub terapię rodzinną.

FAQ - często zadawane pytania

Czym jest otępienie?

Otępienie to ogólny termin używany do opisania stanu, w którym osoba traci zdolność do myślenia, zapamiętywania, podejmowania decyzji i funkcjonowania w codziennym życiu z powodu uszkodzenia mózgu. To zwykle postępujący proces, który wpływa na zdolności poznawcze.

Jakie są główne objawy otępienia?

Objawy otępienia mogą obejmować problemy z pamięcią, dezorientację co do czasu i miejsca, trudności w rozwiązywaniu problemów, zmiany osobowości, problemy z komunikacją, trudności w wykonywaniu codziennych czynności, np. myciu się czy ubieraniu się.

Czy otępienie jest uleczalne?

Większość rodzajów otępienia nie jest uleczalna, ale niektóre mogą być leczone, aby spowolnić postęp choroby lub złagodzić objawy. Leczenie zależy od przyczyny otępienia.

Czy otępienie jest dziedziczne?

Niektóre rodzaje otępienia mogą mieć skłonności do dziedziczenia, zwłaszcza w przypadku choroby Alzheimera. Jednak dziedziczenie jest tylko jednym z wielu czynników wpływających na ryzyko zachorowania.

Jak można zadbać o zdrowie mózgu i zmniejszyć ryzyko otępienia?

achowanie zdrowego stylu życia, takie jak zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, unikanie palenia tytoniu i nadmiernego spożycia alkoholu, a także utrzymanie aktywności umysłowej (np. rozwiązywanie łamigłówek, czytanie) może pomóc w zmniejszeniu ryzyka otępienia.

zdjęcie Anna Wójcik autora postu o
Anna Wójcik
Psycholog
W 2018 roku skończyłam studia psychologiczne. Koncentruję się na terapii behawioralnej i rodzinnej. To co mnie przede wszystkim interesuje to człowiek i jego motywy. W życiu przede wszystkim chcę być szczęśliwa.

Dobierzemy ci właściwego terapeutę!

Rozwiąż test diagnostyczny, a my dopasujemy Ci specjalistę w Twoich problemach!
Rozwiąż test
Czytaj więcej: