Pamięć a zdrowie psychiczne - jak depresja i lęk wpływają na naszą pamięć?

Zaburzenie pamięci - jak zidentyfikować i skutecznie leczyć?

2023-03-04 (ostatnia aktualizacja: 2023-07-11)
Jak rozpoznać i wyleczyć zaburzenie pamięci? Czy problemy z zapamiętywaniem to tylko skutek stresu czy już choroba? Przeczytaj o objawach i metodach terapii zaburzeń pamięciowych.

Zaburzenie pamięci - Definicja

Pamięć jest jedną z najważniejszych funkcji mózgu, która pozwala nam przechowywać, przetwarzać i odzyskiwać informacje o świecie wokół nas. Zaburzenia pamięci to szeroka kategoria problemów neurologicznych i psychiatrycznych, które dotykają zarówno starsze jak i młodsze osoby. Mogą one obejmować trudności z zapamiętywaniem, przypominaniem sobie i odzyskiwaniem informacji, a także problemy z utrzymaniem uwagi, koncentracją i skupieniem uwagi.

Zaburzenie pamięci - Klasyfikacja

Istnieją różne klasyfikacje zaburzeń pamięci, w zależności od kryteriów, jakie przyjmujemy.

Jednym z podziałów jest klasyfikacja ze względu na czas trwania zaburzeń:

  • Zaburzenia krótkotrwałe: występujące przez krótki czas, np. zapomnienie o kluczach lub nazwisku osoby.
  • Zaburzenia długotrwałe: zaburzenia trwające przez dłuższy czas, np. amnezja.

Innym kryterium klasyfikacji jest rodzaj pamięci, który jest uszkodzony:

  • Pamięć epizodyczna: dotyczy zapamiętywania i przypominania sobie konkretnych zdarzeń z przeszłości.
  • Pamięć semantyczna: dotyczy zapamiętywania i przypominania sobie faktów i informacji ogólnych.
  • Pamięć proceduralna: dotyczy zapamiętywania i przypominania sobie umiejętności, np. jazdy na rowerze.

Zaburzenie pamięci - Objawy

Objawy zaburzeń pamięci mogą być różnorodne i zależą od rodzaju i stopnia zaburzenia. Oto niektóre z najczęstszych objawów:

  • Trudności w zapamiętywaniu i przypominaniu sobie informacji - osoba może mieć trudności z zapamiętaniem nowych informacji, takich jak imiona i nazwiska, numery telefonów, adresy czy terminy. Ponadto może mieć problem z przypomnieniem sobie rzeczy, które pamiętała wcześniej, takie jak imiona znajomych lub daty ważnych wydarzeń.
  • Problemy z koncentracją i skupieniem uwagi - osoba może mieć trudności w skupieniu się na jednej czynności przez dłuższy czas, co może prowadzić do problemów z wykonywaniem codziennych czynności.
  • Zaburzenia nastroju, np. depresja lub lęk - zaburzenia pamięci mogą powodować stres i frustrację, co z kolei może prowadzić do zaburzeń nastroju.
  • Problemy z koordynacją i wykonywaniem czynności, np. gotowaniem lub prowadzeniem samochodu - zaburzenia pamięci mogą wpłynąć na zdolność osoby do wykonywania codziennych czynności, co może stanowić zagrożenie dla jej bezpieczeństwa.
  • Trudności z rozpoznawaniem osób i miejsc - osoba może mieć trudności z rozpoznawaniem osób, które wcześniej poznała, lub miejsc, które już odwiedziła.
  • Powtarzanie pytań i wypowiedzeń - osoba może mieć tendencję do zadawania tych samych pytań lub powtarzania tych samych wypowiedzeń, co może być frustrujące dla jej rozmówców.
  • Zmiany w nastroju i zachowaniu - osoba może stać się zdezorientowana, zdenerwowana, agresywna lub wycofana, co może być wynikiem problemów z pamięcią.

Jak działa pamięć w mózgu?

Pamięć jest procesem, który polega na zapisywaniu, przechowywaniu i odzyskiwaniu informacji. W mózgu pamięć jest zlokalizowana w różnych obszarach i działa za pomocą różnych mechanizmów.

Anatomia pamięci

Podstawowe obszary mózgu związane z pamięcią to hipokamp i kora mózgowa. Hipokamp to struktura znajdująca się w obrębie płatów skroniowych i jest kluczowym obszarem dla procesów zapamiętywania i przypominania sobie informacji. Kora mózgowa natomiast pełni funkcję przechowywania informacji długotrwałych.

Znajdź najlepszego psychologa dla siebie!

Zdiagnozuj się, a my wskażemy Ci najwłaściwszego psychologa dla Ciebie.

Rozwiąż test diagnostyczny i dowiedz się jakie masz opcje leczenia
Zaproponujemy Ci psychologów, którzy najlepiej się sprawdzili dla osób podobnych do Ciebie
Wybierzesz sobie tego psychologa, którego sposób terapii najbardziej będzie Ci odpowiadał.
Znajdziesz psychologa, który naprawdę Ci pomoże!
Zaburzenie pamięci Zdiagnozuj się i znajdź psychologa!

Fizjologia pamięci

Pamięć składa się z trzech podstawowych etapów: kodowanie, przechowywanie i odzyskiwanie informacji.

  • Kodowanie: polega na zapisaniu informacji do pamięci. Kodowanie informacji może odbywać się na różne sposoby, np. za pomocą słów, obrazów, dźwięków lub zapachów. W zależności od sposobu kodowania, informacja trafia do różnych obszarów mózgu.
  • Przechowywanie: informacje, które zostały zakodowane, przechowywane są w mózgu w różnych obszarach przez określony czas. W zależności od rodzaju informacji i sposobu kodowania, informacje mogą być przechowywane w różnych obszarach mózgu.
  • Odzyskiwanie: proces odzyskiwania informacji z pamięci polega na przypominaniu sobie wcześniej zapamiętanych informacji. W tym procesie kluczową rolę odgrywa hipokamp, który jest odpowiedzialny za przypominanie sobie informacji i łączenie ich w całość.

Istnieją różne rodzaje pamięci, które są zlokalizowane w różnych obszarach mózgu. Pamięć krótkotrwała, zwana też pamięcią roboczą, jest przechowywana w płacie czołowym mózgu. Pamięć długotrwała natomiast jest przechowywana w kory mózgowej.

Zaburzenie pamięci - Przyczyny

Zaburzenia pamięci mogą mieć różne przyczyny i wynikać z wielu czynników. Oto niektóre z najczęstszych przyczyn zaburzeń pamięci:

  • Choroby neurologiczne i psychiatryczne: zaburzenia pamięci często występują w chorobach takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona, choroba Huntingtona, stwardnienie rozsiane, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, depresja czy schizofrenia.
  • Urazy mózgu: urazy mózgu, zwłaszcza te, które wpływają na obszary mózgu związane z pamięcią, mogą powodować zaburzenia pamięci.
  • Zaburzenia metaboliczne: zaburzenia metaboliczne, takie jak niedoczynność tarczycy, cukrzyca czy choroba wątroby, mogą powodować zaburzenia pamięci.
  • Starzenie się: wraz z wiekiem nasza pamięć może się pogarszać, a procesy zapamiętywania i przypominania sobie informacji mogą trwać dłużej.
  • Stres: długotrwały stres może wpływać na funkcjonowanie mózgu i powodować zaburzenia pamięci.
  • Uzależnienia: uzależnienie od substancji psychoaktywnych, takich jak alkohol czy narkotyki, może powodować zaburzenia pamięci.
  • Brak snu: brak snu lub zaburzenia snu mogą wpłynąć na funkcjonowanie mózgu i powodować zaburzenia pamięci.
  • Inne czynniki: do innych czynników, które mogą wpłynąć na funkcjonowanie pamięci, należą np. niedobór witamin i składników mineralnych, niezdrowe odżywianie, brak aktywności fizycznej, a także stosowanie niektórych leków.

Warto podkreślić, że niektóre czynniki mogą mieć pozytywny wpływ na pamięć, takie jak regularna aktywność fizyczna, dieta bogata w składniki odżywcze, nauka nowych rzeczy czy regularny sen.

Choroby neurodegeneracyjne a zaburzenie pamięci

Choroby neurodegeneracyjne to grupa chorób, w której dochodzi do stopniowej utraty neuronów w mózgu. Te choroby często wpływają na funkcjonowanie pamięci i mogą prowadzić do poważnych zaburzeń pamięci. Oto kilka przykładów chorób neurodegeneracyjnych i ich wpływ na pamięć:

  • Choroba Alzheimera: jest to jedna z najczęstszych chorób neurodegeneracyjnych, w której dochodzi do stopniowej utraty neuronów i pogarszania się funkcji poznawczych. Choroba Alzheimera charakteryzuje się utratą pamięci, zwłaszcza pamięci krótkotrwałej, co prowadzi do trudności z zapamiętywaniem nowych informacji, a także do problemów z przypominaniem sobie wcześniej nabytych informacji. Osoby z chorobą Alzheimera mogą też mieć trudności z wykonywaniem prostych czynności, jak np. ubieranie się czy gotowanie.
  • Otępienie: otępienie to ogólny termin, który odnosi się do różnych zaburzeń poznawczych, w tym choroby Alzheimera. Otępienie charakteryzuje się utratą funkcji poznawczych, w tym pamięci. Osoby z otępieniem mogą mieć trudności z zapamiętywaniem nowych informacji, a także z przypominaniem sobie wcześniej nabytych informacji. Mogą również mieć trudności z rozpoznawaniem rodzinnych osób, miejsc czy przedmiotów.
  • Choroba Parkinsona: jest to choroba neurodegeneracyjna, która wpływa na układ ruchowy, ale może również wpływać na funkcjonowanie pamięci. Osoby z chorobą Parkinsona mogą mieć trudności z zapamiętywaniem nowych informacji i z przypominaniem sobie wcześniej nabytych informacji. Mogą też mieć trudności z wykonywaniem prostych czynności, jak np. pisanie czy liczenie.

Wszystkie te choroby neurodegeneracyjne wpływają na pamięć w różnym stopniu i mogą prowadzić do poważnych zaburzeń pamięci, które mogą wpłynąć na jakość życia pacjenta i jego otoczenia. Wczesne rozpoznanie i leczenie tych chorób może pomóc w zachowaniu funkcji poznawczych i poprawie jakości życia pacjenta.

Psychologiczne czynniki wpływające na zaburzenie pamięci

Pamięć to jedna z najważniejszych funkcji poznawczych człowieka, która umożliwia nam zapamiętywanie i przetwarzanie informacji. Jednak pamięć nie jest jednostajna, a jej funkcjonowanie może być wpływane przez różne czynniki, w tym przez czynniki psychologiczne i emocjonalne, takie jak stres, depresja i lęk.

Stres a zaburzenie pamięci

Stres to naturalna reakcja organizmu na zagrożenie lub wyzwanie. Jednakże, długotrwały i silny stres może wpłynąć na funkcjonowanie pamięci. W sytuacji stresowej organizm wydziela kortyzol - hormon stresu, który wpływa na procesy zapamiętywania. Badania pokazują, że kortyzol może wpływać na zakłócenie procesów konsolidacji pamięciowej - procesu, w którym informacje z krótkotrwałej pamięci przechodzą do długotrwałej pamięci. Z tego powodu, osoby doświadczające silnego stresu mogą mieć problemy z zapamiętywaniem nowych informacji.

Depresja a zaburzenie pamięci

Depresja to choroba psychiczna charakteryzująca się uczuciem przygnębienia, utratą zainteresowań i przyjemności oraz zmianami nastroju. Depresja może również wpłynąć na funkcjonowanie pamięci. Badania pokazują, że osoby z depresją mają trudności z zapamiętywaniem nowych informacji i przypominaniem sobie wcześniej nabytych informacji. Z tego powodu, depresja może wpłynąć na ogólną sprawność poznawczą, a także na życie codzienne osoby chorej na depresję.

Lęk a zaburzenie pamięci

Lęk to stan emocjonalny charakteryzujący się uczuciem niepokoju, zagrożenia lub niebezpieczeństwa. Podobnie jak w przypadku stresu, lęk może wpłynąć na funkcjonowanie pamięci. Badania pokazują, że osoby doświadczające silnego lęku mają problemy z zapamiętywaniem nowych informacji, a także z przypominaniem sobie wcześniej nabytych informacji. Ponadto, lęk może wpłynąć na ogólną sprawność poznawczą i jakość życia.

Zaburzenie pamięci - Leczenie

Zaburzenia pamięci to poważny problem, który może wpłynąć na jakość życia i codzienną funkcjonowanie. Istnieją jednak różne metody leczenia, które mogą pomóc poprawić funkcjonowanie pamięci i zapobiec dalszemu pogorszeniu się sytuacji. Oto trzy najczęstsze metody leczenia zaburzeń pamięci:

Zaburzenie pamięci - Farmakoterapia

Farmakoterapia to leczenie farmakologiczne, które polega na stosowaniu leków, które mają na celu poprawić funkcjonowanie pamięci. Najczęściej stosowanymi lekami są inhibitory acetylocholinoesterazy, które zwiększają poziom neuroprzekaźnika acetylocholiny w mózgu i poprawiają funkcjonowanie pamięci. Innymi lekami stosowanymi w leczeniu zaburzeń pamięci są m.in. memantyna, leki przeciwdepresyjne czy leki przeciwpsychotyczne.

Zaburzenie pamięci - Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) to terapia psychologiczna, która skupia się na zmianie myśli i zachowań, które wpływają na funkcjonowanie pamięci. CBT może pomóc osobom z zaburzeniami pamięci w radzeniu sobie z myślami i emocjami, które mogą wpływać na ich zdolność do zapamiętywania informacji. Terapia ta może obejmować różne techniki, takie jak trening pamięci, techniki relaksacyjne czy terapię poznawczą.

Zaburzenie pamięci - Rehabilitacja

Rehabilitacja to proces polegający na przywracaniu utraconych funkcji i umiejętności poprzez ćwiczenia i terapię. W przypadku zaburzeń pamięci, rehabilitacja może obejmować różne techniki i ćwiczenia mające na celu poprawienie funkcjonowania pamięci. Przykłady takich ćwiczeń to m.in. ćwiczenia związane z utrzymywaniem uwagi, koncentracją czy przypominaniem sobie informacji.

Jak poprawić pamięć?

Często słyszymy, że mózg to mięsień i tak jak każde inne mięśnie w ciele, wymaga ćwiczeń i treningu, aby utrzymać swoją sprawność. Istnieją różne ćwiczenia i strategie, które mogą pomóc w utrzymaniu i poprawie funkcjonowania pamięci. Poniżej przedstawiamy kilka z nich:

Techniki mnemotechniczne

Techniki mnemotechniczne to sposoby na ułatwienie zapamiętywania i przypominania sobie informacji. Są to różnego rodzaju metody, takie jak:

  • Asocjacje słowne: polegają na tworzeniu skojarzeń między nową informacją a czymś już znanym. Na przykład, aby zapamiętać imię nowej osoby, można spróbować skojarzyć je z kimś, kogo już znamy o tym samym imieniu.
  • Metoda Loci: polega na tworzeniu w wyobraźni ścieżki i umieszczaniu na niej elementów do zapamiętania, np. nazwiska, daty, numery telefonów.
  • Repetycja: polega na powtarzaniu informacji, aby wprowadzić ją do pamięci długotrwałej.

Trening mózgu

Trening mózgu to regularne wykonywanie zadań, które wymagają poznawczych umiejętności, takich jak koncentracja, uwaga, percepcja i pamięć. Istnieje wiele gier i aplikacji, które można wykorzystać do treningu mózgu. Trening mózgu może poprawić funkcjonowanie pamięci, a także ogólną sprawność umysłową.

Dieta i styl życia

Dieta i styl życia mają wpływ na zdrowie mózgu i pamięć. Oto kilka sposobów, które mogą pomóc w utrzymaniu zdrowej pamięci:

  • Spożywanie zdrowych tłuszczów, takich jak tłuszcze omega-3, które znajdują się w rybach, orzechach i olejach roślinnych.
  • Ograniczanie ilości spożywanego cukru i soli, które mogą wpłynąć na funkcjonowanie mózgu i pamięć.
  • Zwiększenie spożycia owoców i warzyw, które są bogate w przeciwutleniacze, które pomagają w utrzymaniu zdrowia mózgu.
  • Regularna aktywność fizyczna, która poprawia krążenie krwi i dostarcza tlenu do mózgu.
  • Sen i odpoczynek, które są ważne dla regeneracji mózgu i utrzymania zdrowia psychicznego.

Zaburzenia pamięci - Profilaktyka

Zapobieganie zaburzeniom pamięci jest ważne dla zachowania dobrego zdrowia psychicznego i fizycznego w starszym wieku. Istnieje wiele sposobów, które mogą pomóc w utrzymaniu zdrowej i sprawnej pamięci. Poniżej przedstawiamy kilka sposobów na zapobieganie zaburzeniom pamięci:

  • Dbałość o zdrowie fizyczne - Dbanie o zdrowie fizyczne jest ważne dla zdrowia umysłowego. Regularna aktywność fizyczna, np. chodzenie, jazda na rowerze, jogging lub pływanie, może pomóc w utrzymaniu zdrowia serca i układu krążenia, co jest ważne dla zdrowia mózgu. Również regularne ćwiczenia wzmacniają mięśnie i kości, co pomaga utrzymać sprawność fizyczną i poprawia funkcjonowanie pamięci.
  • Aktywność społeczna i intelektualna - Aktywność społeczna i intelektualna to ważne czynniki dla zachowania zdrowia umysłowego. Można brać udział w różnych aktywnościach społecznych, takich jak spotkania towarzyskie, czytanie książek, odwiedzanie muzeów czy teatru. Można także brać udział w zajęciach edukacyjnych, np. kursach językowych lub zajęciach z informatyki. Aktywność intelektualna pomaga utrzymać funkcjonowanie pamięci i poprawia zdolności poznawcze.
  • Zdrowe nawyki żywieniowe - Zdrowe nawyki żywieniowe mają pozytywny wpływ na zdrowie mózgu i pamięć. Właściwe żywienie, które zawiera dużo owoców, warzyw, białka, tłuszczów omega-3, a także ograniczenie ilości spożywanych tłuszczów nasyconych, cukrów i soli, może pomóc w utrzymaniu zdrowia mózgu i poprawie funkcjonowania pamięci.
  • Sen i odpoczynek - Sen i odpoczynek są ważne dla zdrowia mózgu. Wystarczająca ilość snu, czyli około 7-8 godzin dziennie, jest ważna dla zdrowia mózgu i funkcjonowania pamięci. Odpoczynek od codziennych obowiązków i stresu może również pomóc w utrzymaniu zdrowia psychicznego.

FAQ - często zadawane pytania

Czy zaburzenie pamięci minie?

To zależy od przyczyny zaburzeń pamięci. W niektórych przypadkach, gdy zaburzenie jest spowodowane chorobą lub urazem, może być konieczna długotrwała terapia, aby uzyskać poprawę.

Jak zdiagnozować zaburzenie pamięci?

Diagnoza zaburzenia pamięci zwykle obejmuje badanie neuropsychologiczne, badanie obrazowe mózgu oraz wywiad medyczny i psychologiczny. W przypadku wątpliwości, zaleca się skonsultować z lekarzem specjalistą lub psychologiem klinicznym.

Co zrobić, gdy mam słabą pamięć?

Jeśli masz słabą pamięć, warto skorzystać z różnych technik i strategii, takich jak notowanie, powtarzanie informacji, tworzenie skojarzeń i ograniczenie liczby jednocześnie przetwarzanych informacji. Warto także zadbać o zdrowy styl życia, który może pomóc w poprawie funkcjonowania mózgu.

Czy artykuł był dla Ciebie pomocny? Twoja opinia pomoże nam ulepszyć nasze treści
Co moglibyśmy poprawić? (opcjonalnie)
zdjęcie Anna Wójcik autora postu o
Anna Wójcik
Psycholog
W 2018 roku skończyłam studia psychologiczne. Koncentruję się na terapii behawioralnej i rodzinnej. To co mnie przede wszystkim interesuje to człowiek i jego motywy. W życiu przede wszystkim chcę być szczęśliwa.

Znajdź dobrego psychologa!

Zdiagnozujemy Cię i dobierzemy Ci psychologa!
Zdiagnozuj się i znajdź psychologa!!
Czytaj więcej:

X
Daj nam szansę pomóc Ci w znalezieniu najlepszego terapeuty
Opisz Twoją sytuację w minimum 60 znakach, a my pomożemy Ci znaleźć terapeutę dopasowanego do Twojego problemu
Już ponad 1250 osób skorzystało z naszej pomocy